พิธีย่ำสุริย์ศรี

posted on 01 Feb 2006 11:06 by zedth in Navy-Story

วันนี้ผมจะพาผู้อ่านทุกท่านไปรู้จักกับพิธีของทหารเรืออีกพิธีหนึ่งที่ตัวผมเองมีความชื่นชอบเป็นพิเศษ ตั้งใจจะเขียนเรื่องนี้มาตั้งนานแล้ว แต่หาภาพยากเสียเหลือเกิน เพราะพิธีที่จัดแบบอลังการนั้น ไม่ได้มีกันบ่อย ๆ ซึ่งภาพชุดที่ผมหามาได้นี้ก็ยังเป็นแค่ระดับกลาง ๆ เพียงเท่านั้น ถ้าหากจะดูภาพพิธีที่อลังการและยิ่งใหญ่จริง ๆ ต้องดูพิธีอำลาชีวิตราชการของนายทหารผู้ใหญ่ พรรคนาวิกโยธิน ของ หน่วยบัญชาการนาวิกโยธิน และ ในวันกองทัพเรือ ถึงจะได้เห็นความยิ่งใหญ่และมนต์ขลังของพิธีนี้กันอย่างแท้จริง

พิธีที่ผมนำภาพและเรื่องราวมาให้ดูในวันนี้ มีชื่อว่า พิธีย่ำพระสุริย์ศรี ซึ่งเป็นพิธีเชิญธงลงจากยอดเสาของทหารเรือ ซึ่งปฏิบัติกันมาช้านาน ทั้งบนเรือ และบนบก พิธีนี้มีที่มาตั้งแต่รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ซึ่งในสมัยนั้น ทหารเรือ มีฐานะเป็นกระทรวง เรียกว่า กระทรวงทหารเรือ โดยพระองค์ได้โปรดเกล้าฯ ให้จ้างครูแตรจากราชนาวีอังกฤษ เพื่อสอนวิชาแตรสัญญาณให้กับทหารเรือเหล่าแตรสัญญาณ ซึ่งครูแตรก็ได้นำเพลงแตรและประเพณีแบบราชนาวีอังกฤษมาถ่ายทอดให้กับราชนาวีไทยด้วย หนึ่งในประเพณีนั้นก็คือ การเป่าเพลง Sunset หลังเชิญธงลงจากยอดเสา ในเวลาพระอาทิตย์ลับขอบฟ้าของทุกวัน เพื่อเป็นสัญญาณให้ทหารที่อยู่ตามที่ต่าง ๆ ภายในเรือรบ ได้ทราบว่าขณะนี้พระอาทิตย์ใกล้จะลับขอบฟ้าแล้ว ใครที่ยังมีงานที่คั่งค้างอยู่ ให้รีบทำงานให้เสร็จ ก่อนที่แสงสุดท้ายของวันจะหมดไป

และในเวลาที่พระอาทิตย์ตกนี้ ทหารเรือทั่วโลกก็ได้ยึดถือให้เป็นเวลาในการเชิญธงลง ซึ่งต่างจากเวลาเชิญธงลงของสากล ที่ยึดถือเวลา 18 นาฬิกา เป็นเวลาเชิญธงลง (ซึ่งทหารเรือจะใช้วิชาดาราศาสตร์ในการคำนวณหาเวลาพระอาทิตย์ตก) ดังนั้น เวลาในการเชิญธงชาติลงจากยอดเสาในแต่ละวันจึงแตกต่างกัน เมื่อเชิญธงลงจากยอดเสาเรียบร้อยแล้ว พลแตรก็จะเป่าเพลง ย่ำค่ำ ซึ่งเป็นเพลงที่ดัดแปลงมาจากเพลง Sunset ของราชนาวีอังกฤษ

ต่อมา ได้มีการผสมผสาน พิธีเชิญธงลง โดยทำการเพิ่มเติมการบรรเลงเพลงจากวงโยธวาทิตเข้าไปด้วย โดยวงโยธวาทิตจะบรรเลงเพลง Finale ควบคู่ไปกับการเป่าเพลง ย่ำค่ำ ของพลแตรสัญญาณ ในลักษณะของการสอดประสานกัน ก่อให้เกิดเป็นท่วงทำนองที่ไพเราะเพราะพริ้งเป็นอย่างมาก และเรียกพิธีเชิญธงลง และการบรรเลงเพลง ย่ำค่ำ ประกอบวงโยธวาทิตนี้ว่า พิธีย่ำพระสุริย์ศรี

ใน พิธีย่ำพระสุริย์ศรี นั้น จะประกอบไปด้วย

1. หมู่เชิญธง ซึ่งประกอบไปด้วยทหาร 2-3 นาย จำนวนคนขึ้นอยู่กับความสูงของเสาธง
2. เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง หรือ ธง Prep
3. พลแตรสัญญาณ (แตรเดี่ยว)
4. ยามใหญ่ หรือ กองทหารเกียรติยศ มีผู้ควบคุมแถว เป็น นายยามใหญ่ 1 นาย
5. จ่ายาม มีหน้าที่เป่านกหวีดเรือ
6. วงโยธวาทิต

หมู่เชิญธง และ เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง
หมู่เชิญธง และ เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง

ยามใหญ่
นายยามใหญ่ และยามใหญ่

วงโยธวาทิต
วงโยธวาทิต

ก่อนเวลาธงลง ประมาณสิบนาที ผู้เกี่ยวข้องทั้งหมดก็จะเข้าประจำที่ บริเวณหน้าเสาธง หมู่เชิญธงจะเตรียมชักธงลงจากยอดเสา เมื่อถึงเวลาห้านาทีก่อนเวลาธงลง ยามจะตะโกน "ระวังธง" จ่ายามและพลสัญญาณจะเป่าเพลง ระวัง เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง จะชักธงเป๊บขึ้นสู่ยอดเสาก๊าฟฟ์

หมู่เชิญธง และ เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง
หมู่เชิญธง และ เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง เตรียมตัวที่บริเวณเสาธง

เสากาฟฟ์
ธงระวังถูกชักขึ้นสู่ยอดเสา บริเวณด้านซ้ายของเสาธง (ธงสีเหลือง คาดแถบเขียว)

เมื่อถึงเวลาธงลง เจ้าหน้าที่ชักธงระวัง จะชักธงเป๊บลงด้วยความรวดเร็ว และตะโกน "ธงลง" นายยามใหญ่สั่ง "ตรงหน้าระวัง วันทยาวุธ" นายยามใหญ่ และ ทหารในแถวทำท่า วันทยาวุธ จ่ายามเป่าเพลง ดึงตึง พลแตรสัญญาณ เป่าเพลง กระทั่งตรง และทั้งคู่จะเป่าเพลง ธงลง พร้อมกัน (จ่ายามเป่าเพลง หะเรีย 1 หมู่ หมู่ละ 3 รอบ ซึ่ง 1 หมู่จะเป่าเพลง หะเรีย ทั้งหมด 5 ครั้ง และพลแตรสัญญาณเป่าเพลง คำนับ 3 รอบ) วงโยธวาทิตบรรเลง เพลงชาติไทย

พลแตรสัญญาณ
พลแตรสัญญาณ

ยามใหญ่
ยามใหญ่ ทำท่าวันทยาวุธ

เมื่อธงลงเรียบร้อย หมู่เชิญธงจะเก็บและพับธง โดยห้ามให้ส่วนใด ๆ ของธงสัมผัสกับพื้น และพับวางลงในพานทองด้วยความเรียบร้อย จากนั้น พลแตรสัญญาณ และ จ่ายามจะเป่าเพลง กระทั่งพัก นายยามใหญ่สั่ง "เรียบอาวุธ" ยามใหญ่ก็จะทำท่าตรง

ต่อจากนั้นก็จะเป็นช่วงเวลาของการเป่าเพลง ย่ำค่ำ ของพลแตรสัญญาณ ร่วมกับการบรรเลงเพลง Finale ของวงโยธวาทิต ซึ่งเพลงนี้เพราะมาก ๆ ครับ ในชีวิตนี้ผมแนะนำว่าควรที่จะฟังสักครั้งหนึ่งครับ

ป.ล. สาเหตุที่ผมไม่มีโอกาสได้เก็บภาพพิธีที่ยิ่งใหญ่มากกว่านี้ มาให้ดูได้ ก็เพราะอดีตผมอยู่ในวงโยธวาทิต จึงไม่มีโอกาสได้ออกมาอยู่นอกแถว เพื่อถ่ายรูปเลยครับ

Comment

Comment:

Tweet

ทำได้ ดีมาก น้องรัก เลือดสีแสด ของพี่ยังเข้มเสมอ ขอชมเชยในการ สร้างผลงานที่มีคุณค่าต่อ เยาวชน และ ปะชาชน ทั้งแผ่นดิน....

#47 By วิโรจน์ เอี่ยมสุข นรด 2506 (27.55.193.74|27.55.193.74) on 2014-11-20 08:25

วันนี้ได้ดูไปเรียบร้อยแล้วคะ ที่สัตหีบ ใส่เสื้อสีน้ำเงิน นั้นอาจจะถือว่าเต็มยศแล้วหละมั้งคะ

#46 By nickygirl (114.128.164.25) on 2009-08-22 04:02

เรื่องนี้เยี่ยมครับ พ่อผมก็เป็นทหารเรือนะ แต่ก็อธิบายได้ไม่ค่อยละเอียด อืมที่สำคัญ เคยได้ชมพิธีนี้ครั้งหนึ่งที่โรงเรียนนายเรือ ในงานดนตรีไทยอุดมศึกษาหรือไงเนี่ยแหละครับ จำไม่ค่อยได้ หลายปีมากแล้ว แต่ดูแล้วรู้สึกได้ถึงความขลัง และความคลาสสิกของราชนาวีมากๆครับ

#45 By E.T.*** on 2009-03-27 13:39

น้องเอ๋ย

อยากฟังแตรเพลงย่ำค่ำ เพราะตอนอยู่เรือฝึก

มันเป็นเวลาได้เบิกบานใจก่อนที่จะแถว 2 ทุ่ม แล้วก็ ประกาศโทษ 555

ส่งมาให้ฟังหน่อยนะ ที่blog มันฟังไม่ได้ku_titus@truemail.co.th

#44 By ทอภู่เท่า (124.120.12.123) on 2009-01-05 20:32

sad smile sad smile tongue surprised smile surprised smile wink

#43 By (125.25.244.193) on 2008-07-29 19:08

เสียงประกอบก็มีนะครับ คุณไม่ได้ยินเหรอ

#41 By เจ้าชายน้อย on 2007-09-28 13:46

น่าจะมีเสียงประกอบด้วย คงได้บรรยากาศมากกว่านี้

#40 By กรรฐ์ (124.120.121.113) on 2007-09-28 13:01

p.t.n. band เว็บนี้ดีมาก

#39 By นามสมมุต ยากูซ่ารักสงบ (203.148.184.3) on 2007-08-17 09:30

เอาเพลงออกแล้วเหรอ อยากฟังเพลง ย่ำค่ำ

#38 By Ink Heart on 2007-07-10 01:06

ขอบคุณมากๆ นะครับ
ถ้าที่อื่นก็เชิญธงขึ้น - ลงธรรมดาๆ แต่ว่าในแบบของชาวเรือแบบนี้ก็ถือว่าลึกซึ้งเหมือนกันนะขอรับ
ขอบคุณที่เอาสาระดีๆ มาฝากนะครับ

#37 By tum (125.25.86.9) on 2007-03-20 01:31

Hello.Thanks so much.

#35 By Kamagra (195.188.16.14) on 2006-11-03 05:14

มีรูปจากสายตาของคนอำลาชีวิตราชการที่นั่งในพิธีค่ะ มุมนั้นเห็นได้ชัดว่ามีความภาคภูมิใจ เปนพิธีที่สวยงามมากค่ะ

#34 By ธิดานาวี (203.209.109.158) on 2006-09-25 22:37

สวัสดีค่ะ
พอดีอยากรู้เรื่องพิธีย่ำพระสุริย์ศรี
ก้อเลย ลองเข้ามาดู
ดูช่างมีมนต์ขลังดีนะค่ะ
บังเอิญนึกถึงคำพูดของตนๆ นึงได้ จึงอยากลองค้นหาดู เพราะอยากรู้ว่าเป็นอย่างไร เพลงเพราะมากค่ะ

#22 By panda (203.113.41.4) on 2006-04-16 14:46

สงสัย เจ้าชายน้อย ออกล่องนาวา

สุขสันต์วาเลนไทน์ครับพ้ม

#18 By จั่นเจา on 2006-02-11 07:38

ได้ความรู้ใหม่ๆเรื่อยเลย

#17 By sorbet* on 2006-02-08 21:47

โทษทีที่ทำให้งงครับ
คือเรื่องวันเกิดไม่เกี่ยวอ่ะครับ

รูปที่ลงในบล็อกโซฟา เค้าบอกว่าจากเรื่องเจ้าชายน้อย เรื่องเดียวกับหนังสือเจ้าชายน้อย ซึ่งเป็นที่มาของชื่อบล็อกนี้เปล่าครับ

#16 By จั่นเจา (203.154.154.162) on 2006-02-04 12:35

เพิ่งรู้ว่ามันเรียกว่าพิธีนี้อะงับพี่ชาย
อิอิ ได้ฟามรู้ใหม่เยอะเรย อิอิ

#15 By ♪~❤~Minmin~❤~♪ on 2006-02-04 12:15

หวัดดีวันหยุดครับ นายทหารหาญของชาติ

โซฟาเค้าเอารูปมาลง เคยบอกว่าเป็นเจ้าชายน้อยน่ะครับ http://sofa.exteen.com/20060203/entry

#14 By จั่นเจา (203.154.154.162) on 2006-02-04 10:47

หวัดดีค่ะพี่ชาย....แหมกำลังนั่งเล่นเน็ตเพลินๆเปิดเข้ามา...โตะจัย..หมด..เยย...อะ มีเพลงด้วย...แหะ.แหะ

#13 By Oil....MD. (58.10.139.4) on 2006-02-04 09:13

ไม่คิดว่าการเชิญธงลงจากเสาจะมีพิธีการขนาดนี้ ...
บรรเลงเพลงย่ำค่ำ .. Sunset
ชื่อพิธีการ "ย่ำพระสุริย์ศรี"
ไม่รู้ว่าทำไมถึง รู้สึกถึงความสุนทรีย์

ขอบคุณค่า ความรู้ใหม่อีกแล้ว

#12 By ++ HoORaY ++ on 2006-02-04 01:44

ขอบคุณที่มีเรื่องราวและข้อมูลดีดีมาฝากกันเสมอ เป็นพิธีที่มีเกียรติ น่าภาคภูมิใจมากครับ

#11 By จั่นเจา (203.154.154.162) on 2006-02-03 18:01

ร้อย รวมเป็นหนึ่ง ได้จริงๆ

#10 By The Past on 2006-02-03 15:39

#9 By ท้องฟ้า on 2006-02-03 15:30

อยากไปเห็นสักครั้งค่ะ

#8 By ~ * ~ Sun Sun ~ * ~ on 2006-02-03 13:15

ท่าทางจะขนลุกเกรียวๆๆ...ดูเท่ไม่หยอกเลย
เพลงในพิธีการนี่ก็ดูเยอะเนอะ..

#7 By kemkem on 2006-02-03 12:59

แค่ชื่อก็เท่ห์แล้วนะครับเนี้ย ชอบจัง...

ว่าแต่ทหารเรือนี่ใส่ชุดไม่ฟิตเลยนะครับ ชอบชุดฟิตๆ ง่ะ (ฮา)
ผมเคยแต่ได้ทัศนาพิธีบางพิธีของทหารบกเท่านั้น
( เคยติดตามบิดาอยู่พักนึง ) ซึ่งนี่ก็นับว่าเป็นความรู้ใหม่
กับเรื่องราวพิธีย่ำสุริย์ศรีของหน่วยราชนาวี
ต้องขอบพระคุณในข้อมูลเป็นอย่างสูงครับ

#5 By mondaytakeshi on 2006-02-03 02:51

เพิ่งจะรู้พิธีนะเนี่ย ตอนแรกนึกว่าจะไม่ค่อยมีไร

ชอบวงโยเหมือนกัน อิอิ ชอบดุริยางค์ทหารเรือ เจ๋งสุดแล้ว ในเหล่า

#4 By - LittleMonkey - on 2006-02-02 21:53

ทหารเรือนี่เท่จริงๆ เลยอะครับ
ผมชอบชื่อพิธีมากเลย "พิธีย่ำพระสุริย์ศรี" เท่มากๆ

โอ๊ะ เด็กวงโยรึนี่ ...

#3 By Bickboon on 2006-02-02 21:44

โอ้ว อ่านแล้วชอบอีกแล้วค่ะพี่ เซฟโลดๆ

#2 By เมพหมี shakri on 2006-02-02 19:31

ก็ลองเขียน version2 แบบไม่ได้อยู่ในวงโยธวาทิตออกมาสิคะ อาจได้มุมที่แปลกจากเดิมก็ได้ แต่ Version1 เค้าก็ชอบนะ

#1 By catch me if u can (61.90.101.178) on 2006-02-02 19:28

Facebook